Eerste Wereldoorlog

Treinwagon











In de bossen bij Compiègne werd op 11 november 1918 in een treinwagon de wapenstilstand getekend, waardoor er een einde kwam aan la Grande Guerre, de Grote Oorlog.

Op 28 juni 1914 wordt het kroonprinselijk paar van het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije vermoord door een Servische nationalist. De Weense regering vermoedt een Servisch complot achter deze aanslag en stelt Servië een ultimatum, dat onbeantwoord blijft. Wanneer Wenen zich verzekerd weet van de steun van het Duitse keizerrijk, verklaart het Servië de oorlog. Die verklaring heeft een sneeuwbaleffect, veroorzaakt door allerlei onderlinge verdragen. De Russische tsaar steunt Servië. Frankrijk en Groot-Brittannië steunen Rusland; Bulgarije en het Ottomaanse Rijk (waaruit later Turkije ontstaat) staan achter Duitsland en het Oostenrijks-Hongaarse rijk. Europa raakt verstrikt in de bloedigste strijd in zijn geschiedenis tot dan toe. Gelukkig weet Nederland neutraal te blijven.

Hoe is het zover kunnen komen? Er zijn in veel landen problemen. Oostenrijk-Hongarije herbergt verschillende volken die zelfstandigheid willen, Frankrijk heeft in 1870 Elzas-Lotharingen aan Duitsland verloren en wil dat terug, de tsaar heeft te maken met revolutionaire bewegingen, Engeland maakt zich zorgen over de toenemende Duitse invloed op zee en Duitsland voelt zich in de tang. Bovenal speelt: elk land wil zijn invloed vergroten, binnen Europa en vooral daarbuiten.

Bijna tien miljoen mensen sterven. Er zijn nieuwe mogelijkheden (chemische wapens, langeafstandskanonnen, mitrailleurs, vliegtuigen), waar de verouderde militaire tactieken (inzet van veel grondtroepen) niet meer bij passen. De oorlog verzandt letterlijk in loopgraven, waarbij aanvallen nauwelijks effect hebben. Het eist alleen veel slachtoffers. Zinloos dus. Het wordt ook een totale oorlog omdat het thuisfront er veel van merkt. Vrouwen werken in de oorlogsindustrie. Er zijn vaak voedseltekorten, overigens ook in Nederland.

Als in 1917 de VS de kant kiezen van Engeland en Frankrijk, is een nederlaag van de centrale mogendheden onafwendbaar. Op 11 november 1918 wordt de wapenstilstand getekend. De Vrede van Versailles, getekend op 28 juni 1919, is zó zwaar en vernederend voor de centralen dat het mede leidt tot de Tweede Wereldoorlog.

Tja... we leven inmiddels 100 jaar later. Of we veel wijzer geworden zijn?

Dione Nozza

Loopgraaf Ieper

Terug